درمورد نامه6نهج البلاغه که آوردید این نکته قابل ذکر است از فحوای نامه پیداست که علی ع در مقام استدلال با معاویه از منطق مقبول طرف استفاده می کند نه عقیده خویش؛معاویه به ظاهر 3 خیفه قبلی را دارد اما با علی ع به علت اینکه آن حضرت نمی تواند چنان شخصی را در دستگاه حکومتی اش تحمل کند و می خواهد وی را عزل کند مخالفت می کند امام ع می فرماید :که اگر چنان است که روش تعیین 3 خلیفه قبلی(شوری و وحدت نظر مهاجرین وانصار) مقبول تو می باشد من هم با چنین روشی خلیفه شدم پس باید مطیع امر من باشی ؛چنان که ملاحظه می شود علی ع به منطق مقبول معاویه استدلال می کند ؛نه اظهار عقیده خویش؛

اما عقیده علی ع در مورد خلافت و جانشینی پیامبر در خطبه های(1-2-3-93-97-120-144) به تشریح بیان شده است

( متن خطبه های موردنظر :

وَخَلَّفَ فِيکُمْ مَا خَلَّفَتِ الْأَنْبيَاءُ في أُمَمِها، إذْ لَم يَتْرُکُوهُمْ هَمَلاً، بِغَيْر طَريقٍ واضِحٍ، ولاَعَلَمٍ قَائِمٍ.

محمد ( صلى اللّه عليه و آله ) نيز در ميان امّت خود چيزهايى به وديعت نهاد که ديگر پيامبران در ميان امّت خود به وديعت نهاده بودند زيرا هيچ پيامبرى امّت خويش را بعد از خود سرگردان رها نکرده است ، بى‏آنکه راهى روشن پيش پايشان گشوده باشد يا نشانه‏اى صريح و آشکار براى هدايتشان قرار داده باشد .

ازخطبه-1

يعني آل النبي عليه صلوة والسلام

هُمْ مَوْضِعُ سِرِّهِ، وَلَجَأُ أَمْرِهِ، وَعَيْبَةُ عِلْمِهِ، وَمَوْئِلُ حُکْمِهِ، وَکُهُوفُ کُتُبِهِ، وَجِبَالُ دِينِه، بِهِمْ أَقَامَ انْحِناءَ ظَهْرِهِ، وَأذْهَبَ ارْتِعَادَ فَرَائِصِهِ.

[ در وصف آل محمد ( ص ) ] آل محمد امينان اسرار خداوندند و پناهگاه اوامر او و معدن علم او و مرجع حکمت او و خزانه کتابهاى او و قله‏هاى رفيع دين او . قامت خميده دين به پايمردى آنان راستى گرفت ، و لرزش اندامهايش به نيروى ايشان آرامش يافت .

ازخطبه-2

وَلاَ يَزَالُ بَلاَؤُهُمْ حَتَّي لاَ يَکُونَ انْتِصَارُ أَحَدِکُمْ مِنْهُمْ إِلاَّ مثل انْتِصَارِ الْعَبْدِ مِنْ رَبِّهِ، وَالصَّاحِبِ مِنْ مُسْتَصْحِبِهِ، تَرِدُ عَلَيْکُمْ فِتْنَتُهُمْ شَوْهَاءَ مَخْشَيَّةً، وَقِطَعاً جَاهِلِيَّةً، لَيْسَ فِيهَا مَنَارُ هُديً، وَلاَ عَلَمٌ يُرَي. نَحْنُ أَهْلَ الْبِيْتِ مِنْهَا بنجاة، وَلَسْنَا فِيهَا بِدُعَاة، ثُمَّ يُفَرِّجُهَا اللهُ عَنْکُمْ کَتَفْرِيجِ الاَْدِيمِ

فتنه‏هاي بني‏اميه پياپي با چهره‏اي زشت و ترس‏آور، و ظلمتي با تاريکي عصر جاهليت، بر شما فرود مي‏آيد، نه نور هدايتي در آن پيدا، و نه پرچم نجاتي در آن روزگاران به چشم مي‏خورد. سرانجام تلخ و دردناک بني‏اميه ما اهل بيت پيامبر (ع) از آن فتنه‏ها در امانيم و مردم را بدان نمي‏خوانيم، سپس خدا فتنه‏هاي بني‏اميه را براندازد، و از شما جدا سازد مانند جدا شدن پوست از گوشت، که با دست قصابي انجام پذيرد،

ازخطبه-93

انْظُرُوا أَهْلَ بَيْتِ نَبِيِّکُمْ فَالْزَمُوا سَمْتَهُمْ، وَاتَّبِعُوا أَثَرَهُمْ فَلَنْ يُخْرِجُوکُمْ مِنْ هُديً، وَلَنْ يُعِيدُوکُمْ فِي رَدًي، فَإِنْ لَبَدُوا فَالْبُدُوا، وَإِنْ نَهَضُوا فَانْهَضُوا، وَلاَ تَسْبِقُوهُمْ فَتَضِلُّوا، وَلاَ تَتَأَخَّرُوا عَنْهُمْ فَتَهْلِکُوا.

مردم به اهل بيت پيامبرتان بنگريد، از آن سو که گام برمي‏دارند برويد، قدم جاي قدمشان بگذاريد، آنها شما را هرگز از راه هدايت بيرون نمي‏برند، و به پستي و هلاکت باز نمي‏گردانند، اگر سکوت کردند سکوت کنيد، و اگر قيام کردند قيام کنيد، از آنها پيشي نگيريد که گمراه مي‏شويد، و از آنان عقب نمانيد که نابود مي‏گرديد.

ازخطبه- 97

ومن کلام له عليه السلام

يذکر فضله ويعظ الناس

تَاللهِ لَقَدْ عُلِّمْتُ تَبْلِيغَ الرِّسَالاَتِ، وَإِتْمَامَ الْعِدَاتِ، وَتَمَامَ الْکَلِمَاتَ. وَعِنْدَنَا ـ أَهْلَ الْبَيْتِ ـ أَبْوَابُ الْحُکْمِ وَضِيَاءُ الْأَمْرِ. أَلاَ وَإِنَّ شَرَائِعَ الدِّينِ وَاحِدَةٌ، وَسُبُلَهُ قَاصِدَةٌ، مَنْ أَخَذَ بِهَا لَحِقَ وَغَنِمَ، وَمَنْ وَقَفَ عَنْهَا ضَلَّ وَنَدِمَ. اعْمَلُوا لِيَوْمٍ تُذْخَرُ لَهُ الذَّخَائِرُ، (وَتُبْلَي فِيهِ السَّرَائِرُ)، وَمَنْ لاَ يَنْفَعُهُ حَاضِرُ لُبِّهِ فَعَازِبُهُ عَنْهُ أَعْجَزُ، وَغَائِبُهُ أَعْوَزُ. وَاتَّقُوا نَاراً حَرُّهَا شَدِيدٌ، وَقَعْرُهَا بَعِيدٌ، وَحِلْيَتُهَا حَدِيدٌ، وَشَرَابُهَا صَدِيدٌ ) أَلاَ وَإِنَّ اللِّسَانَ الصَّالِحَ يَجْعَلُهُ اللهُ لِلْمَرْءِ فِي النَّاسِ، خَيْرٌ لَهُ مِنَ الْمَالِ يُورِثُهُ مَنْ لاَ يَحْمَدُهُ.

يادآوري ويژگيهاي اهل بيت (ع) و اندرز ياران

به خدا سوگند! تبليغ رسالتها، وفاي به پيمانها، و تفسير اوامر و هشدارهاي الهي به من آموزش داده شد، درهاي دانش و روشنايي امور انسانها نزد ما اهل بيت پيامبر (ص) است، آگاه باشيد که قوانين دين يکي و راههاي آن آسان و راست است، کسي که از آن برود به قافله و سرمنزل رسد، و غنيمت برد، و هر کس که از آن راه نرود گمراه‏شده پشيمان گردد

خطبه-120

فضل أهل البيت(عليهم السلام)

أَيْنَ الَّذِينَ زَعَمُوا أَنَّهُمُ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ دُونَنَا، کَذِباً وَبَغْياً عَلَيْنَا، أَنْ رَفَعَنَا اللهُ وَوَضَعَهُمْ، وَأَعْطَانَا وَحَرَمَهُمْ، وَأَدْخَلَنَا وَأَخْرَجَهُمْ. بِنَا يُسْتَعْطَي الْهُدَي، وَبِنَا يُسْتَجْلَي الْعَمَي. إِنَّ الْأَئِمَّةَ مِنْ قُرَيشٍ غُرِسُوا فِي هذَا الْبَطْنِ مِنْ هَاشِمٍ، لاَ تَصْلُحُ عَلَي سِوَاهُمْ، وَلاَ تَصْلُحُ الْوُلاَةُ مِنْ غَيْرِهمْ.

ويژگيهاي امامان دوازده‏گانه

کجا هستند آنان که پنداشتند دانايان علم قرآنند نه ما؟ که اين ادعا را بر اساس دروغ و ستمکاري بر ضد ما روا داشتند، خدا ما اهل بيت پيامبر (ص) را بالا آورده و آنان را پست و خوار نمود، به ما عطا فرمود و آنها را محروم ساخت، ما را در حريم نعمتهاي خويش داخل و آنان را خارج کرد، که راه هدايت را با راهنمايي ما مي‏پويند، و روشني دلهاي کور را از ما مي‏جويند، همانا امامان دوازده‏گانه همه از قريش بوده که درخت آن را در خاندان بني‏هاشم کاشته‏اند، مقام ولايت و امامت درخور ديگران نيست، و ديگر مدعيان زمامداري،

شايستگي آن را ندارند.

ازخطبه- 144

خطبه سوم بحث مستقلی خواهد داشت.)

ابوعمار در جواب برادر طاهر